|
برونشیت عفونى
مقدمه
براى اولین بار در سال 1931 بیمارى برونشیت در ایالات متحده گزارش شده و در سال 1960 میلادى همه گیرى آن در تمام نقاط دنیا مخابره گردیده است از آن تاریخ تا به امروز این بیمارى به علت بر جاى گذاشتن اثرات سو تنفسى و تناسلى از یک سو و شیوع شدید و تکامل ضمنى از سوى دیگر یکى از مشکلات صنعت پرورش طیور بوده است . ابتلا به ویروس این بیمارى (IBV ) باعث بروز علایم بالینى ویژه اى در دستگاه تنفس مى شود در طیور ویروس IBV بر اساس نوع ترشحات توده هاى فیبرین در شاخه هاى ناى باعث بروز تلفات درگله مى شود بدین ترتیب ممکن است علایم تنفسى IBV چندان جدى نباشد اما بروز کاهش تخم و یا تخم هاى بدون پوسته آهکى لاجرم غیر قابل اجتناب است و باعث ضررهاى اقتصادى مى گردد. برخى از سویه هاى IBV جراحاتى را در کلیه ها به وجود مى آورند که منجر به مرگ پرنده مى شود این سویه اولین بار در سال 1963 میلادى توسط Cumming و در سال 1987 میلادى به وسیله cowen و همکارانش گزارش شده است بین سال هاى دهه 1930 تا 1950 همه متفق القول بر این عقیده بودند که سروتیپ ها ماساچوست ویروس برونشیت رایج و همه گیر در ایالات متحده است درحقیقت بیشتر سروتیپ هاى شناسایى شده از نوع سروتیپ ماساچوست بودند ولى سروتیپهاى دیگرى نیز وجود داشتند که داراى تفاوت هاى اساسى بانوع یاد شده بودند سروتیپهاى جدید IBV بعدها در کانکتیکات و آراکانزاس توسط wci و همکارانش گزارش شدند ازهمان ابتدا از سویه ماساچوست واکسن تهیه شد که امروزه در همه جاى دنیا مورد استفاده قرار میگیرد بر اساس تحقیقات چینى ها شناسایى شده سروتیپ ویروس برونشیت را مى توان در سه گروه ژنتیکى امریکایى ، اروپایى و آسیایى طبقه بندى کرد بر اساس گفته هاى این محققین تلفیق ژنتیکى مرتبا به خاطر تنوع ویروس برونشیت به وقوع مى پیونددویروس برونشیت توانایى زیادى درجهش ژنتیکى و تغییرات سروتیپى دارد و لذا به صورت خطرى بالقوه براى صنعت پرورش طیور باقى خواهد ماند به همین لحاظ پیش بینى مى شود واکسن آن نیز پیوسته تکامل یابد و همواره بازار گرمى داشته باشد هر چند که ایمنى کامل آن جاى سوال خواهد داشت رفتار ویژه این ویروس را مى توان قابل مقایسه با ویروس نیوکاسل دانست که با گذشت شصت سال از تاریخ کشف آن هیچ تغییر سروتیپى نداشته است .
عامل بیمارى : از دسته ویروسهاى کرونا ویروس است عامل بیمارى داراى سروتیپهاى مختلفى است سروتیپهاى ماسا چوست و کانکتیکات تمایل به دستگاه تنفسى و مابقى سروتیپها تمایل به دستگاه ادرارى دارند مهمترین و شایعترین سروتیپ جدا شده سروتیپ ماساچوست است . انتقال بیمارى برونشیت بسیار سریع است و بیشتر در فارمهاى بسته و در معرض مستقیم بادهاى شدید رخ مى دهد .
علائم بالینى بیمارى : دوره کمون یا نهفته بیمارى حدود دو روز و طول مدت درگیرى با بیمارى 10-14 روز است بیمارى برونشیت داراى سه فرم کلیوى ، تنفسى و تناسلى مى باشد .
علائم فرم تنفسى : این فرم بیمارى بیشتر در جوجه ها ایجاد مى شود و داراى علائم زیر مى باشد :
عطسه ، سرفه ، آبریزش ، از بینى و چشم ، مرطوب بودن چشم ها ، تورم سینوسهاى سر ، تنفس با دهان باز ، کز کردن و افسردگى جوجه ها ، دو هم جمع شدن جوجه ها بخصوص تجمع دور گرم کننده ها ، سیخ شدن پرها ، کاهش مصرف دان
علائم فرم کلیوى : اسهال سفید گچى واوراتى ، سیخ شدن پرهاى پشت گردن و جمع شدن دورگرم کننده ها.
علام فرم تناسلى : کاهش تولید تخم مرغ ، تغییر کیفیت ظاهرى تخم مرغ اعم از دفرمیتى پوسته و بد شکلى تخم مرغ ، افت کیفیت داخلى تخم مرغ : شامل آبکى شدن سفیده تخم مرغ و پخش شدن زرده .
همراه با فرم تناسلى ممکن است فرم تنفسى نیز مشاهده شود . در صورتیکه بیمارى برونشیت با باکترى هموفیلوس پاراگالیناروم همراه شودبیمارى سینوزیت رخ مى دهد .ضایعات و تلفات بیمارى برونشیت بیشتر در جوجه هاى جوان مى باشد .
علائم کالبد گشایى بیمارى :
علائم فرم تنفسى : ضایعات در این فرم از قسمت فوقانى دستگاه تنفس شروع مى شود افزایش موکوس درابتداى بیمارى مشاهده مى شود که به تدریج به اکسوداى چرکى و کاتارال تبدیل و گاهى از بینى خارج مى شود که باعث رال مرطوب مى شود . به تدریج اکسوده اى کاتارال حالت کازئوز گرفته و به شکل پنیرى و سفت درمحل دو شاخه شدن ناى قرار میگیرد دراین فرم فقط گاهى یک پرخونى در ناى مشاهده مى شود التهاب کیسه هاى هوایى نیز در این فرم دیده مى شود .
علائم فرم کلیوى : تورم کلیه ها ، رنگ پریدگى ، و تجمع مقادیر زیاد کریستالهاى اسیداوریک درکلیه ها باعث اسهال سفید وگچى شکل و همچنین مرگ ومیر بالا مى شود .
علائم فرم تناسلى : عدم تشکیل کامل دستگاه تناسلى با وجود تعداد زیادى زرده در محوطه بطنى .
تشخیص : بر مبناى جداسازى ویروس ، یا افزایش سطح سرمى آنتى بادى علیه ویروستست الایزا مى باشد . همچنین علائم بالینى وضایعات کالبد گشایى نیز در تشخیص قطعى بیمارى کمک مى کند .
درمان : درمان خاصى وجود ندارد تعدیل دماى سالن وافزایش دما حدود 2 تا 3 درجه و همچنین تحت شرایط خاصى تجویز آنتى بیوتیک هاى وسیع الطیف جهت کاهش عفونتهاى ثانویه الزامى است مى توان از داروهاى خلط آور ، تب بر وضد استرس ، و اوماج دان جهت تحریک اشتها براى کمک به درمان بهره برد .
پیشگیرى و کنترل : به جهت آنکه جوجه ها را نمى توان درمقابل سروتیپ هاى گوناگون ویروس برونشیت واسینه کرد بهتر است از واکسن هایى استفاده شود که بهترین مقاومت را در برابر سویه هاى شایع درمنطقه ایجاد کنند .
موثرترین روش ها ، ورود وخروج جوجه هاى هم سن دریک زمان و مصرف واکسن در دو نوبت مى باشد واکسن هاى برونشیت دو نوع اند واکسن H120 که براى واکسیناسیون جوجه هاى جوان مصرف میشود واکسن H52 که براى واکسیناسیون پولت ها و مرغ مادر استفاده مى شود . در پایان باید اضافه کرد که جلو گیرى از بیمارى هاى تضعیف کننده دستگاه ایمنى و عفونت هاى باکتریایى به همراه شرایط مساعد محیطى مقاومت پرنده را درمقابل این بیمارى افزایش داده و از عکس العمل منفى در مقابل واکسن مى کاهد.
بیمارى برونشیت :
عامل بیمارى : کروناویروس
سن ابتلا : تمامى سنین
میزان ابتلا : بسیار بالا
میزان تلفات : زیاد
راه ورود ویروس : دستگاه تنفس
دوره نهفته بیمارى : حدود 2 روز
راه خروج بیمارى : ترشحات تنفسى و مدفوع
علائم بالینى : عطسه ، سرفه ، ترشحات بینى ، صداهاى غیر طبیعى تنفسى
عضوهاى درگیر : دستگاه هاى تنفسى ، ادرارى وتولید مثلى
میزان کاهش تخم مرغ در مرغهاى مادر و تخم گذار : زیاد
مجله صنعت طیور قم – دکتر جواد احمدى منفرد
|